Onschuld kan een hel zijn

Het denkproces van Berlinde De Bruyckere in beeld

Een kleine documentaire tentoonstelling in het collectiepaviljoen van het Middelheimpark biedt een mooi inzicht in het werkproces van Berlinde De Bruyckere.

De presentatie neemt ‘Onschuld kan een hel zijn’ (1995), Berlindes solotentoonstelling in het Middelheim, als uitgangspunt: een archiefmap met schetsen, werkfoto’s en uitgeschreven projectvoorstellen. Het gaat niet om een beeld van het fysieke werkproces van mallen maken en dekens wassen. De Bruyckere toont een selectie foto’s, ontwerptekeningen en knipsels waarmee ze zich in haar atelier omringt en die haar artistieke referentiekader vormen.

De presentatie in vitrinekasten nodigt je uit om eventjes in haar hoofd te gluren. De artefacten getuigen van haar interesse in reizen en in de kunstgeschiedenis, met de focus op de tragiek van de mens, zijn lijden en sterven. De ‘Kruisafneming’ van Rogier van der Weyden uit de 15e eeuw zoekt connectie met krantenknipsels van vluchtelingen die hun levenspad zes eeuwen later niet hebben kunnen afmaken. Kijken naar zulke beelden is kijken in de spiegel en jezelf ontdekken. Kijken naar lijden kan troost brengen.
 

Een film neemt je mee naar haar werkatelier in Gent. Berlinde vertelt over de twee monumentale werken die elders in het beeldenpark zijn geïnstalleerd.

Video

In het Braempaviljoen vind je drie droogrekken waaraan tweehonderd aftandse dekens hangen. Het deken is in het werk van De Bruyckere’s een metafoor voor bescherming, warmte en troost. Maar tegelijkertijd verwijst het naar rampenscenario’s, vluchtelingen en daklozen. Elk deken draagt het label ‘Onschuld kan een hel zijn’.

Vlakbij het bakstenen Kirkebydoolhof vind je drie buitenmaatse gegalvaniseerde knotsen aan bomen vastgeketend. Ook hier raak je verzeild in een dubbel spanningsveld. Je krijgt het gevoel dat de middeleeuwse goedendag de boom recht houdt. Maar het blinkend geweld zal op termijn de boom versmachten.

Middelheim, Antwerpen
Tot 21 februari 2021
www.middelheimmuseum.be

Berlinde De Bruyckere, Onschuld kan een hel zijn, 1995/2020 © studio Berlinde De Bruyckere – foto: Mirjam Devriendt
Auteur
André De Nys