Kunst als antwoord op geweld: deze Iraanse kunstenaars zetten hun ervaringen om in beeldend werk
Het geweld in Iran laat ons niet los. Daarom gingen we in gesprek met kunstenaars Sara Aref, Saye Sohrabi, Farnaz Ghafouri en Luckybamero. Vier makers met Iraanse roots, die elk op hun eigen manier hun verhaal omzetten in beeldend werk dat raakt. Van ongefilterde beelden over de levenservaring van Iraanse vrouwen tot een spotlight op geweld tegen queerpersonen in Iran: we vroegen Sara, Saye, Farnaz en Luckybamero om ons via hun werk meer te vertellen over de situatie in Iran.
Sara Aref
Sara Aref is een Iraanse kunstenares die woont en werkt in Brussel. Ze deelt haar schilderij 'Her blood-stained hair' met ons. 'Dit schilderij is opgedragen aan Mahsa Jina Amini. Het is een weerspiegeling van verdriet, woede en de stilte die ons wordt opgelegd. Her blood-stained hair was de luidste stem die ik kon schilderen, het enige protest dat ik op doek kon uitdrukken. Ze leeft en zal altijd voortleven in onze harten, onsterfelijk, onvergetelijk en vrij.'
Saye Sohrabi
Kunstenares Saye Sohrabi verscheen in 2025 al met een interview in het aprilnummer van Kunstletters. De huidige situatie in Iran brengt bij haar gemengde gevoelens naar boven: 'Jarenlang, wanneer Belgische kijkers mijn werk zagen, vonden ze het moeilijk de aanwezigheid van geweld in mijn werk te begrijpen. Alsof ik overdreef. Maar die beelden kwamen voort uit mijn eigen levenservaring en die van andere vrouwen in Iran. Vandaag weet ik niet of ik blij of verdrietig moet zijn dat de hele wereld nu eindelijk ziet en begrijpt welk geweld een apartheidsregime zijn eigen volk aandoet. Misschien maakt dat mijn werk nu toegankelijker voor mensen die dat soort geweld nooit van dichtbij hebben meegemaakt.'
Luckybamero
Luckybamero maakt sterk verhalend, digitaal werk dat vaak vertrekt vanuit eigen ervaringen als queerpersoon in Iran. Het digitaal schilderij The Murder of Alireza Fazeli Monfared is een antwoord op het geweld, maar ook op de stilte rond de moord op Alireza Fazeli Monfared, een jonge gay man uit Iran: 'Alireza Fazeli Monfared werd brutaal vermoord in mei 2021, en dat door zijn eigen familie. Dit werk is een eerbetoon, maar ook een daad van verzet. Het gaat over het geweld dat queermensen in Iran wordt aangedaan. Niet alleen door de staat, maar ook door families die getekend zijn door angst, tradities en systematische onderdrukking. Schilderen is een vorm van verzet tegen het vergeten: een manier om te herinneren en te getuigen.'
Daarnaast deelt Luckybamero het werk Woman, Life, Freedom. Een beeld dat hij maakte en dat vaak wordt ingezet als visueel symbool van de Woman, Life, Freedom-revolutie. Het staat voor lichamelijke autonomie, vrijheid en collectief verzet tegen onderdrukking.
Farnaz Ghafouri
Farnaz Ghafouri is een Iraanse illustrator en architecte, die momenteel in Antwerpen woont. Het geweld in Iran laat haar teruggrijpen naar haar werk What heals isn't loud: 'Met dit werk onderzoek ik het belang van zachte verwerking en de vertaling van onderdrukte emoties en trauma's naar een visuele taal. In Iran heerst momenteel onderdrukking en geweld. De mensen houden er niet alleen stand door middel van zichtbare protestacties, maar ook door stil verzet in hun innerlijke wereld. Ze zien hun angst onder ogen, ze gaan elke dag door en doen zo een poging om innerlijk te helen. Deze werken vertegenwoordigen een zoektocht naar verwerking die van buitenaf misschien stil lijkt, maar van binnen zeer diepgaand is.'
